Trong lịch sử nghiên cứu Bắc cực thì chuyến đi nghiên cứu hiện nay thuộc diện phưu lưu và táo bạo nhất. Tầu ngầm mi ni của Nga có nhiệm vụ lặn xuống tới độ sâu 4 km ở Bắc cực để cắm cờ trên mảnh đất ở dưới đáy biển này. Hai tầu ngầm mini "Mir 1" và "Mir 2" đã tiến hành lặn thử thành công hôm chủ nhật (29/7). Chiều ngày 1/8 tầu phá băng "Rossiya" và tầu nghiên cứu "Akademik Fjodorow" cũng đã đến Bắc cực.
Nga tuyên bố đây là một chuyến thám hiểm vì mục đích nghiên cứu khoa học, nhưng ý đồ chính trị rất rõ ràng. Nga muốn khẳng định chủ quyền đối với một khu vực rất giầu có về tài nguyên. Do thay đổi khí hậu và lớp băng bao phủ Bắc cực đang tan nên việc tiếp cận vùng tài nguyên giầu có này dễ dàng hơn trước. Ông Artur Tschilingarow, người phụ trách chuyến thám hiểm của Nga đồng thời là nhà nghiên cứu Bắc cực nổi tiếng nhất của Nga nói "Bắc cực là của Nga, chúng ta phải chứng minh Bắc cực là sự kéo dài của thềm lục địa Nga."
Có nhiều khả năng vùng đáy biển Bắc cực rất giầu tài nguyên. Theo ước đoán ở đây có khoảng 10 tỷ tấn dầu mỏ và khí đốt nằm trong vùng đất rộng 1,2 triệu km2 bao quanh Bắc cực.
Người Nga cho rằng vùng thềm lục địa của Nga kéo dài tới đáy Bắc cực, dưới dạng một sườn núi Lomonossow nằm ngầm dưới biển. "Mir 1" và "Mir 2" có nhiệm vụ lấy mẫu đất ở đáy biển để chứng minh điều này. Khó khăn thách thức lớn nhất đối với các nhà thám hiểm là tầu ngầm phải nổi lên đúng ở vị trí mà nó xuyên qua mặt băng khi lặn xuống đáy biển.
Trong khi đó người Đan Mạch cũng muốn chứng minh về mặt khoa học sườn núi Lomonossow thuộc về Băng đảo (Greenland), có nghĩa Bắc cực thuộc về Đan Mạch. Thorkild Meedom thuộc Bộ Nghiên cứu của Đan mạch nói với báo The Scotsman hiện nay các nhà khoa học làm việc trên hai tầu phá băng đang vẽ bản đồ vùng biển Bắc cực. Hoa kỳ, Canada và Na Uy cũng muốn sở hữu những khu vực trong phạm vi vòng tròn Bắc cực. Theo luật quốc tế các nước này đều có quyền khai thác về mặt kinh tế trong khu vực 200 hải lý ngoài khơi nước mình.
Theo nhận định của các nước như Mỹ, Đan mạch, Na uy, Canada thì Nga đã quá táo bạo trong vấn đề này. Đã xuất hiện dấu hiệu về sự đụng độ trong tương lai. Canada dự định đầu tư khoảng 5 tỷ Euro để xây dựng 8 tầu tuần tra. Thủ tướng Stephen Harper đã có lời bình luận khá cứng rắn: "Trong việc bảo vệ chủ quyền của mình thì không có gì quan trọng bằng bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của Kanada." Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong thời đại giá dầu mỏ, khí đốt và các khoáng sản không ngừng tăng.
Tuần trước truyền hình Nga phát đi hình ảnh những máy bay lượn trên tầu nghiên cứu Nga "Akademik Fjodorow", họ cho rằng đó là máy bay do thám của Nato. Hãng thông tấn RIA Nowosti đưa tin, máy bay chiến lược của Nga sẽ luyện tập ném bom và bắn hạ tên lửa đạn đạo ở Bắc cực trong tháng 8/2007.
Wladimir Massorin, tư lệnh lực lượng Hải quân Nga tuyên bố: trong 20 năm tới, Hải quân Nga sẽ trở thành lực lượng hải quân có sức mạnh đứng hàng thứ II thế giới. Nước Nga đến lúc đó sẽ có không ít hơn 6 tầu sân bay.
Tuy nhiên có nhiều dấu hiệu cho thấy Mátxcơva đang có ý định tăng cường mạnh mẽ lực lượng hải quân. Theo RIA Nowosti thì đến năm 2015 Mátxcơva dự kiến sẽ đầu tư 140 tỷ Euro vào việc tái vũ trang trong đó dành khoảng 1/4 ngân sách để đóng những con tầu mới . Phó thủ tướng Sergej Iwanow cho hay đến năm 2030 Nga sẽ tăng số lượng tầu chiến lên 50%.
Việt Phương
Theo Spiegel